As Pontes ultima os preparativos para abrir o seu museo ao aire libre dos xigantes
As Pontes encara a recta final dos traballos para abrir o Parque da Memoria Toxo Verde, un museo ao aire libre de 155.000 metros cadrados que permitirá recuperar e divulgar o pasado mineiro do municipio. O espazo, situado xunto ao lago das Pontes, atópase pendente dos últimos remates antes da súa inauguración, aínda sen data confirmada.
O proxecto conta cun investimento de 1,55 millóns de euros procedentes dos fondos de Transición Xusta. O seu elemento máis destacado é a rotopala Buckau Wolf, unha xigantesca escavadora de rodete que se converteu nun símbolo da historia industrial da localidade. A maquinaria, de arredor de 110 metros de lonxitude e cun peso de 2.643 toneladas, é a única das sete escavadoras deste tipo que traballaron na mina pontesa que se conserva.
A restauración desta peza supón a maior parte do orzamento, con 780.682 euros destinados á súa recuperación. Os traballos inclúen a limpeza da estrutura metálica, a retirada dos elementos deteriorados, o reforzo dos soportes e a aplicación de pintura protectora. Tamén se instalou iluminación ornamental alimentada mediante paneis solares.
As actuacións comezaron en setembro de 2025 e tiveron que prolongarse debido aos temporais, que provocaron unha paralización de cinco meses. As condicións meteorolóxicas dificultaron especialmente os labores de pintado, que precisan de tempo seco. Na intervención participan tres empresas locais, Beralnia, Huso 29 e Prometal, agrupadas nunha unión temporal de empresas.
O alcalde das Pontes, Valentín González Formoso, refírese ao futuro espazo como o «Parque dos Xigantes» e destaca o valor da maquinaria que se poderá contemplar. Segundo explicou, aínda quedan algúns remates por executar antes de fixar a data de apertura.
Un percorrido pola historia mineira
O parque nace coa intención de transformar unha parte do antigo espazo mineiro nun recurso cultural e turístico. As primeiras actuacións centráronse na limpeza e recuperación dos terreos, que levaban anos abandonados, coa retirada de vexetación, entullos, chatarra e pezas que podían representar un risco para os visitantes.
Ademais da restauración da rotopala, o proxecto contempla a mellora dos camiños existentes e a creación de novas sendas peonís. Os percorridos permitirán achegarse á maquinaria e rodear a península, con vistas ao lago e á súa contorna natural.
O espazo contará tamén con bancos, papeleiras e paneis informativos de madeira, deseñados polo ilustrador pontés Miguel Ledo. A rotopala estará protexida por un peche perimetral que permitirá observala de preto, pero impedirá subir á estrutura por motivos de seguridade.
A colección xa inclúe outros elementos procedentes da actividade mineira, como unha roda de cangilóns, un carro portacabezas e un carro portacables, estes dous últimos cedidos por Endesa. O Concello pretende seguir ampliando o conxunto con novas pezas representativas da explotación mineira.
Novas incorporacións no horizonte
Entre os próximos obxectivos figura o traslado dunha segunda rotopala, de menor tamaño, que permanece actualmente depositada en O Tesouro. A previsión municipal é incorporala antes do vindeiro mes de abril. O goberno local tamén estuda a adquisición doutras máquinas, como retroescavadoras, camións dumper e bulldozers, así como a posible recuperación dunha antiga locomotora Planet.
A mina de lignito a ceo aberto das Pontes, explotada por Endesa entre 1976 e 2007, chegou a ser a maior de España. Durante décadas, a actividade extractiva transformou a paisaxe e deixou unha enorme escavación que, tras o peche, foi inundada e sometida a un proceso de rexeneración ambiental. O resultado é o actual lago artificial, un dos principais elementos paisaxísticos do municipio.
A conservación da Buckau Wolf foi posible grazas á iniciativa municipal e á mobilización veciñal impulsada pola Asociación de Estudos Históricos e Sociais Hume. O Concello adquiriu a máquina en 2018 co propósito de evitar a súa desaparición e preservar unha parte fundamental da memoria industrial das Pontes.
Coa apertura do Parque dos Xigantes, o municipio busca converter este legado nun novo atractivo para visitantes e veciñanza, combinando patrimonio industrial, memoria histórica e natureza nun espazo que seguirá medrando nos próximos anos.
